31.05.2026
806

Tütün ve Nikotin Bağımlılığı ile Mücadele:

Tütün Endüstrisinin Maskesini Düşürün!

Tütün ve nikotin endüstrileri, küresel düzeydeki en önemli sağlık tehdididir. Bu tehdit herkes içindir. Ancak, son dönemlerde adolesanlar ve gençler farklı şekilde tehdit altındadır.

Tütün ve nikotin endüstrisi ürünlerini özellikle gençleri bağımlılık döngüsüne sokacak şekilde tasarlamaktadırlar. Ne yazık ki bu tasarımlar gençlerin nikotin ve tütün bağımlılığını artırmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de bu tehdidin farkında olarak; 31 Mayıs Tütünsüz Bir Dünya Günü 2026 yılı teması tütün ve nikotin bağımlılığından kurtulmak olarak belirlenmiş ve gençlerin korunmasının önemine vurgu yapan uyarılarda bulunmuştur:

  • Tütün kullanan her 10 kişiden 9’u 18 yaşına kadar, 100 kişiden 99’u da 26 yaşına kadar tütün kullanmaya başlamaktadır.
  • Dünyada 10-24 yaş arası 1,8 milyar gencin %80'den fazlası gelişmekte olan ülkelerde yaşamaktadır.
  • Dünyada 13-15 yaşında 40 milyon adolesan tütün ürünü kullanmaktadır.
  • Dünyada 15 milyon adolesan elektronik sigara (e-sigara) kullanmaktadır.
  • Mevcut verilere göre; adolesanlar arasında e-sigara kullanma riski erişkin bireyler arasında olduğundan dokuz kat daha fazladır.
     

Gençlerin tütünden uzak, bağımsız bir yaşam sürebilmeleri için özellikle okullarda alınabilecek bazı önlemler aşağıdadır:

  • Okul binalarında nikotin ve tütün ürünlerinin kullanımının önlenmesi, yasal düzenlemelerin sıkı bir şekilde uygulanması,
  • Okulların yakınlarında nikotin ve tütün ürünlerinin satışının önlenmesi,
  • Okulların yakınlarında nikotin ve tütün ürünlerinin doğrudan ve dolaylı reklam ve tanıtımının yasaklanması,
  • Tütün ve ilgili sektörlerle her türlü sponsorluğunun ya da iş birliğinin reddedilmesi.
     

DSÖ, karar vericiler için de öneriler sunmaktadır; bazıları aşağıda sıralanmıştır:

  • Tütün ürünlerinin içine katılan aromaların yasaklanması,
  • Düz paket uygulaması,
  • Tütün ürünlerinin görünümlerinin yeniden tasarlanması,
  • Tütün endüstrisinin reklam, promosyon ve sponsorluklarının yasaklanması,
  • Kamuya açık alanların tütün ve nikotin kullanılmaması, “temiz hava herkesin hakkıdır”,
  • Bırakmanın desteklenmesi,
  • Tütün ürünlerine uygulanan vergilerin artırılması.

     

Tütün ve nikotin bağımlılığından kurtulmak mümkündür.

Tütünsüz ve nikotinsiz yaşam bağımsız bir yaşamdır.


Kaynaklar

1. WHO, World No Tobacco Day [Internet] https://www.who.int/campaigns/world-no-tobacco-day Son erişim tarihi: 30.5.2026.

2. WHO, [Internet] https://www.who.int/campaigns/world-no-tobacco-day/2026 Son erişim tarihi: 30.5.2026.

3. Freedom from nicotine and tobacco: guide for schools. Geneva: World Health Organization; 2023. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/c9866254-dd79-47c7-bcfd-a85e2c56bc83/content Son erişim tarihi: 30.5.2026.